Suy nghĩ sau khi xem cuộc thi “Phương pháp học tập hiệu quả”

The English version  of this post can be found here.

Chủ nhật vừa rồi tôi có dịp đến vòng chung kết của cuộc thi “Phương pháp học tập hiệu quả” do Nhà văn hóa sinh viên tổ chức. Tuy thời gian quan sát rất ngắn ngủi, nhưng tôi cũng cảm thấy rất thú vị với sự sáng tạo của các đội chơi. Từ cách thể hiện chuyên nghiệp trên tập san, đến những câu trả lời dí dỏm và đầy thông minh trên sân khấu, đã cho thấy các đội đều đã nắm rất chắc những phương pháp học tập mà nhóm mình trình bày.

Cuộc thi kết thúc tốt đẹp với chiến thắng thuộc về đội “Đại năng nổ” của Đại học mở TP. HCM. Những nhóm học tập còn lại cũng tích lũy được thêm những bài học kinh nghiệm quý báu. Tuy thế, khi ra về tôi có một chút băn khoăn. Nhà văn hóa sinh viên tổ chức cuộc thi này để góp phần khuấy động phong trào cải thiện khả năng học tập của sinh viên. Nhưng liệu có thể làm tốt hơn nữa được hay không?

Từ lâu, báo chí đã nhắc nhiều đến việc những sinh viên mới than phiền mình không được hướng dẫn, bị sốc khi chuyển giao vào môi trường đại học. Nhưng tôi không chắc rằng trong số mấy trăm sinh viên ngồi trong khán phòng của cuộc thi này, có bao nhiêu phần trăm có thể áp dụng được những phương pháp được trình bày hôm nay.

Vì sao lại như vậy?

Bởi vì xét kỹ mà nói, bản thân việc “truyền đạt phương pháp” cũng là một việc không đơn giản.

Người ta vẫn thường nói truyền đạt tri thức, truyền đạt công nghệ, khoa học kĩ thuật… chứ chưa từng nghe đến “truyền đạt phương pháp”. Đó là vì tri thức là những kiến thức “tĩnh”, bất biến, có thể được ghi lại trên mặt giấy, ai đọc chịu khó ngẫm cũng hiểu được ít nhiều. Hoặc giống như các thầy đồ gàn xưa kia, không hiểu thì có thể học thuộc lòng. Kiểu như “một công một là hai” vậy.

Còn “phương pháp”, tự thân nó là một tri thức động. Phương pháp được hình thành dựa trên sự kiểm nghiệm và cải tiến cách thức làm việc của con người sao cho tối ưu, có lợi nhất. Với mỗi môi trường và điều kiện, với mỗi con người khác nhau, phương pháp có thể cần được sửa đổi cho phù hợp.

Hãy nói về chuyện đơn giản nhất: viết chữ. 90% chúng ta viết chữ bằng tay, nhưng Nguyễn Ngọc Ký và không ít những người tàn tật khác lại viết bằng chân. Về việc học, có người học tốt nhất khi ở yên tĩnh một mình, người khác lại ưa học trong phòng đông người. Mỗi một phương pháp có những ưu điểm và khuyết điểm riêng, tất cả tùy thuộc vào người vận dụng.

Cũng giống như việc học võ, chẳng ai có thể học bằng cách đọc hay nhìn người khác biểu diễn. Tự bản thân người học phải luyện tập, cảm nhận được từng thế di chuyển, từng miếng ra đòn mới có thể áp dụng được. Để học một “phương pháp”, người học buộc phải áp dụng, thí nghiệm, lật đi lật lại để điều chỉnh phương pháp đó sao cho phù hợp với hoàn cảnh và tính cách của mình.

Vậy vấn đề đặt ra ở đây là: Áp dụng phương pháp học như thế nào?

Tôi đọc qua một số bài thảo luận trong cuộc thi, thấy trình bày về rất nhiều phương pháp ghi nhớ, phân loại, sơ đồ tư duy (mind-mapping) rất ấn tượng. Nhưng để áp dụng được nó thì vẫn còn là chặng đường dài. Và chưa kể, trong hàng chục hàng trăm cách cải tiến, thì ta nên áp dụng cách nào trước?

Theo tôi, khi muốn áp dụng một phương pháp học mới, người học cần chú ý những điều sau:

1) Các phương pháp học chỉ là các công cụ, không phải chìa khóa vạn năng. Ý tưởng này tôi “mượn” từ một quyển sách Quản lý dự án (“No silver bullet”).

2) Mục tiêu. Xác định được mục tiêu sẽ cho người học động lực. Đây có thể xem là điều quan trọng nhất, đóng vai trò định hướng giúp người học “đi đúng đường”, vượt qua những trở ngại trong quá trình học.

3) Chú ý đến thói quen. Thói quen dẫn dắt hành động, hành động định hình số phận. Hãy hình thành những thói quen lý tưởng mà bạn muốn có, chúng sẽ là tài sản cố định lâu dài của bạn.

4) Tính kỷ luật, tự chủ của người học. Lúc đầu sẽ rất khó để thay đổi. Ít nhất cho đến khi thói quen được hình thành. Kỷ luật là công cụ giúp hình thành thói quen tốt nhất.

5) Rút kinh nghiệm và tự điều chỉnh: Không có gì có thể hoàn hảo ngay từ lần đầu tiên. Phải kiên nhẫn làm đi làm lại, mỗi lần tự hoàn thiện cho tốt hơn. Kết quả cuối cùng sẽ là câu trả lời tốt nhất.

6) Học nhóm: sẽ rất tốt nếu có thể học hỏi được từ nhiều người khác nhau.

6 thoughts on “Suy nghĩ sau khi xem cuộc thi “Phương pháp học tập hiệu quả”

  1. ledohoanglong

    @anh Cường: Thực ra nó là một dạng paper thôi anh, khá nổi tiếng. Do em thấy nó được nhắc đến nhiều nên nhầm thành sách ^^. Còn nếu anh thích tìm sách đọc thì em giới thiệu quyển “Mythical Man-month” :D

  2. Pingback: Thoughts when viewing “Studying method for University” | Simple Note Corner

Comments are closed.